February 22, 2018
با تشکر از شهرما  

شاید این ناهنجاری ها در برخورد اول باعث نگرانی و رنجش گردند. ولی باید بپذیریم که فقط با بحث و گفتگو و بوجود آوردن آگاهی های جمعی میتوانیم راه استفاده بجا از اینگونه ابزار جدید را آموخته و در این رابطه فرهنگ سازی نمائیم. ایکاش میتوانستیم حداقل در گفتگو ها تا جای امکان از خشونت، تهمت و افترا، و به میان کشیدن مسائل شخصی خود داری کنیم. و یا به گونه ائی رفتار کنیم که نسبت به هم در دیدارهای حضوری احساس گناه و شرمساری نکنیم.

با خیزش مردمی ایران و فعالیت های حمایتی در کامیونیتی، در چند هفته گذشته شاهد زیاده روی های تنی چند، به همراه خشونت های لفظی در سوشیال مدیا، تظاهرات خیابانی تهاجمی در مقابل اماکن عمومی، و حتی تجاوز به حریم شخصی افراد بوده ایم. در مقالات گذشته به اینگونه رفتار ها اشاره هائی کرده و پایان ناخوشایندی را برای آنها پیش بینی کرده بودیم. متاسفانه بسته شدن صفحه فیسبوکی یکی از تندرو ترین این افراد برای ایشان کافی نبود، تا دریابد که همانطور که سوشیال مدیا امکاناتی را برای همه جهت اطلاع رسانی، ابراز عقیده، آزادی بیان، هماهنگی و تدارک فعالیت های مشترک بوجود میاورد، ما را در مقابل مسئولیت هائی قرار میدهد که اگر آنها را رعایت نکنیم، کمترینش از دست دادن این امکانات است. آنقدر ساده لوحانه با مسائل برخورد میکنیم، تجربیات را نادیده میگیرم، و فکر میکنیم در دنیای مجازی میتوان با تغییر نام و استفاده از هویت های جعلی پرده پوشی نمائیم.

به نظر میاید که علیه این فرد اقدامات قانونی در حد بازداشت صورت گرفته و در ماه مارچ دادگاهی خواهد شد. جای تاسف است که بعضی اوقات میبایست به چنین صورت هائی دریابیم که در جامعه ائی زندگی میکنیم که خشونت، تعرض به حقوق مردم، رفتار های نژاد پرستانه، و بی حرمتی به عقاید و باورهای مذهبی افراد، نه تنها جائی نداشته، بلکه میتوانند عواقب سخت و ناخوشایندی به همراه داشته باشند. خوشبختانه تا به امروز کمتر با چنین مواردی در کامیونیتی مواجه بوده ایم. باشد که با اهمیت دادن به این تنها مورد و تعمق در آن کاری کنیم که چنین رفتار هائی تکرار نگردند.

اتهام، برچسب زدن، دروغ، فحاشی و برخورد های غیر مودبانه در سوشیال مدیا بسیار دیده میشوند. چگونه میتوان با چنین مواردی برخورد نمود؟  آیا حذف مطالب، بلاک کردن افراد نیز به نوعی توهین تلقی نمیشوند؟ بخصوص اگر در صفحاتی صورت بگیرند که برای گفتگو های جمعی برپا شده و از دیگران برای مشارکت در گفتگو ها دعوت شده باشد. تا چه حد آدمین ها میتوانند خود را قاضی، مجری و مالک این صفحات بدانند؟ آیا با برپائی چنین محیط هائی برای گفتگو حق جمعی بوجود نمیاید و صاحبین این صفحات را در محدودیت هائی قرار نمیدهد؟ فرق صفحه شخصی و صفحه عمومی چیست؟ آیا فرد چه در جایگاه آدمین و چه در جایگاه عضو میتواند در صفحه عمومی بمانند صفحه شخصی خود  عمل کند؟ 

دنیای مجازی شاید تصویری از روابط میان انسان ها در دنیای واقعی به حساب آید، ولی خود واقعیتی میباشد که فرهنگ خویش را به همراه دارد. فرهنگی که باید بوجودش آورد، آموخت و آنرا آموزش داد. انگاری قانون، اخلاق، و ضوابط کافی نمیباشند. تشکل ها، محدودیت های زمانی و مکانی در دنیای مجازی و واقعی بسیار متفاوتند. آنچه در دنیای مجازی بیشتر حاکم و تاثیر گذار میباشد اذهان عمومی است. شاید به جای حذف مطالب، بلاک کردن افراد، و یا مقابله به مثل، بهتر باشد که به درشت نمائی خطا ها و خاطیان، و مقابله به عکس پرداخت. با بی ادبان بیشتر ادب را رعایت کرد، با خشونت طلبان سر سازگاری نشان داد، و با تکیه بر اطلاع رسانی حجاب ها را به کنار زد. در سوشیال مدیا جز گفتگو مبادله دیگری صورت نمیگیرد. شاید حساسیت های بیش از حد، خود از ضعف های ما و مسبب اصلی ترویج ناهنجاری ها باشد. چه بهتر که با یک تیر دو نشان زد و هم خودسازی و هم فرهنگ سازی کرد.

دو هفته پیش امان بزرگ زاد در همین نشریه مقاله ائی را تحت عنوان "بد اخلاقی در دنیای مجازی!" منتشر میکند. ایشان در مقاله خود به نحوه غلط استفاده از سوشیال مدیا و تکنولوژی های ارتباطاتی که جامعه ما را دگرگون کرده اند میپردازد. از آن نظر که این مقوله از اهمیت بالائی برخوردار میباشد، مقاله این هفته خویش را در ادامه گفتار ایشان پنداشته، سعی خواهم نمود که با ارائه نمونه هائی که در کامیونیتی در حال تجربه آنها میباشیم این مشکل را بهتر حس کنیم.

تلفن دستی و اینترنت بیشترین تحولات را در صنعت ارتباطات در چند دهه اخیر بوجود آورده اند. تغییرات حاصله از حضور آنها در زندگی روزمره و به همراه آوردن آزادی ها در ابعاد مختلف آنچنان عمیق میباشند که میتوان به گونه ائی آنها را از عوامل اساسی در جهت به پایان رسیدن دوره ائی از بشریت و آغاز دوره ائی دیگری پنداشت. جای دارد که به مقاله ائی که چند روز پیش مریم نایب یزدی، یکی از فعالان حقوق بشر کامیونیتی که در وال استریت ژورنال تحت عنوان "زندگی یک متخصص فنی در یکی از سیاهچال های ایران"  منتشر کرده اشاره ائی کنیم. مریم در این مقاله سال دهم اسارت سعید ملکپور، شهروند ایرانی-کانادائی را گوشزد میکند. دستگیری سعید را بخشی از سرکوب فعالیت های اینترنتی میداند که توسط سپاه پاسداران "غیر اخلاقی" و "غیر اسلامی" خوانده میشود. مقامات با در بند کشیدن سعید قصد داشتند که ندای آزادی خواهی نسل جوان را خفه کنند. شاید اینترنت آزادی های بسیاری را برای بسیاری از افراد بوجود آورده است ولی برای سعید جز اسارت چیز دیگری نبوده است.

آیا ضبط گفتگوی تلفنی بدون اطلاع طرف مقابل قانونی و اخلاقی میباشد؟ این یکی از موارد در رابطه با بد اخلاقی در نحوه استفاده از تکتولوژی های جدید است که هفته گذشته گفتگو های حادی را در سوشیال مدیا به همراه داشته است. انگاری رئیس کنگره ایرانیان گفتگوی خود را با یکی از اعضای هییت مدیره، بدون اطلاع او ضبط میکند. در یکی از رسانه ها، اطلاعاتی در رابطه با فعالیت های شغلی رئیس کنگره و خانواده اش در ایران و کانادا منتشر میشوند. رئیس کنگره، عضو هییت مدیره ائی که گفتگوهایش را ضبط کرده است بصورت غیر مستقیم مورد اتهام قرار داده و  باعث و بانی  اصلی وقایع معرفی میکند. هفت عضو دیگر هییت مدیره از طریق بیانیه مشترکی به محکوم کردن "موج تهدیدات و دروغ پراکنی" ها میپردازند.

از گفتگو های به عمل آمده برمیاید که رئیس کنگره و هفت عضو دیگر، ضبط گفتگو ها را بدون اطلاع طرف مقابل قانونی و اخلاقی میدانند. بصورت غیر مستقیم آنرا در جامعه مطرح نموده و به آنچه تهدید و دروغ پراکنی میدانند مرتبط ساخته، ولی حاضر نیستند که گفتگو ها تلفنی ضبط شده را در اختیار همگان قرار دهند. بیشک اگر این عملکرد در میان افراد عادی قرار میگرفت میتوانستیم به گونه دیگری به آنها بنگریم. ولی متاسفانه زمانی که در سطح هییت مدیره، بخصوص توسط رئیس کنگره صورت میگیرد، خارج از جنبه های قانونی و اخلاقی آن، ما را در مقابل پدیده دیگری قرار میدهد که موضوع اصلی این مقاله است. به نظر میاید که تکنولوژی سریعتر از آنی که بتوانیم از نظر فرهنگی خود را با آن همراه کنیم پیش میرود. به مانند کودکانی میمانیم که با ابزاری که خود بوجود آورده آنچنان بیگانه ایم که در بعضی مواقع از آن در جهت مخالف منافع خود استفاده میکنیم.